İlim Dünyamıza Hoşgeldiniz.. ßiร๓illคђiггคђ๓คภiггคђi๓ ..νυѕℓαтıм özℓємiм∂iя..

KaRdEsLiGiN DaIm oLdUgU, sEvGiLeRiN BiRlEsTiĞi, DoStLuKlArIn bItMeDiGi AiLe fOrUmUmUzDa iYi vAkIt gEçIrMeNiZ UmUdUyLa eFeNdIm eDePlE GeLeN HüRmEtLe gIdEr.
 
AnasayfaKapıTakvimSSSAramaÜye ListesiKullanıcı GruplarıKayıt OlGiriş yap

Paylaş | 
 

 Tevhide İman ve İnfak

Önceki başlık Sonraki başlık Aşağa gitmek 
YazarMesaj
vuslatım özlemimdir
Yönetici
Yönetici
avatar

Mesaj Sayısı : 916
Kayıt tarihi : 02/04/09
Yaş : 41
Nerden : SİVAS

MesajKonu: Tevhide İman ve İnfak   Çarş. Kas. 10, 2010 11:13 am


Tevhide İman ve İnfak
Tevhide İman ve İnfak The Belief in Tawhid and Infaq

Hülya Alper
Dr., Marmara Üniversitesi, İlâhiyat Fakültesi.
Ana teması tevhit olan İslâm, muhatap aldığı insana hayatın her alanına yönelik külli prensipleriyle muvahhid bir hayat felsefesi sunar. Tevhid merkezinde şekillenen bu hayat felsefesinde varlığına iman edilen Allah'ın birinci ve en önemli vasfı vahdet olduğu gibi, O'na inananların meydana getirdiği toplumsal yapının ve hayatın da en temel özelliği vahdettir. Bu temel özellik, itikattan pratiğe doğru genişleyen bir zeminde, İslâm'ın öngördüğü toplumsal hayatın çeşitli alanlarında direkt veya dolaylı olarak yansımıştır, yansımaları bulunur.
Öncelikle belirtmek gerekir ki, uluhiyet anlayışında tevhidi benimsemek, pek çok kemal sıfatlarıyla birlikte evrenin yegane ve tek hakimi, egemenliğin mutlak sahibi tek bir ilâha iman etmek demektir. Kur'ân-ı Kerîm'de muhtelif şekillerde bu gerçek insana hatırlatılmaktadır. "Göklerin ve yerin hakimiyeti Allah'ındır",1 "Göklerin de yerin de bu ikisi arasındakilerin de egemenliği Allah'a aittir.2 Böyle bir uluhiyyet anlayışıyla irtibatlı olarak bir Müslüman'a göre her şeyin olduğu gibi malın da yaratıcısı ve gerçek sahibi Allah'tır. Nitekim insana rızkı veren de yaratıcının kendisidir.3 Bu konuyla bağlantılı olarak Kitabı'nda Allah'ın kendisini "ganî" zengin olarak tanımladığını bu sıfatın aksi mana taşıyan fakir oluşu ise insana nispet ettiğini de hatırlamak gerekir.4 Tabii burada zenginlik ve fakirlik maddî bir boyuttan öte manevî boyutları da içerecek şekilde geniş bir anlam yelpazesine sahip olmalıdır. Ganî olan Allah hiç bir şekilde, hiçbir şeye muhtaç değilken isterse maddî ve manevî en üstün vasıflara sahip olsun, insan, her halükarda Yaratıcı karşısında "kul" olması sebebiyle O'na muhtaçtır. Yani fakirdir. Tasavvuf literatüründe bu hal "istiğna billah" ve "iftikar ilallah" tabirleriyle ifade olunmaktadır. İnsanın kendisini Allah'tan başkasına muhtaç bilmemesi "istiğna billah" şeklinde adlandırılırken, kendini mutlak olarak ona muhtaç hissetmesi "iftikar ilallah" ile ifade edilir. Birbirine yakın bu iki kullanım arasında mana açısından önemli bir fark yoktur.5
İslâm'da nihâi anlamda, egemenliğin tek sahibinin ve bütün mülkün yaratıcısının Allah olduğu üst gerçekliği insanın hiçbir şekilde mal sahibi olamayacağı anlamına gelmemektedir. Bilindiği üzere İslâm dini ferdî mülkiyete izin vermekte ve fakat insana burada sınırsız bir hürriyet tanımayarak, sahip olduğu zenginlikleri nasıl kullanacağını da belirlemektedir. İslâm'ın temel prensiplerine göre insanı yaratan Rabbi onu yeryüzünde başıboş bırakmamış, bu dünya için de insanın uyması gereken temel ilkeler vaz' etmiştir. İnsanın malını nasıl tasarruf edeceği zekat, fitre, sadaka veya daha geniş anlamıyla infak şeklinde adlandırabileceğimiz çeşitli kategoriler altında ele alınmakta ve zengine malını fakirlerle paylaşma yolları gösterilmektedir. Ancak biz burada konunun hukukî yönüne işaret etmekle yetinerek daha ziyade itikadî boyutuna dikkat çekmek istiyoruz. Yoksulluğun önlenmesinde önemli bir işlevi olabilecek zekat kurumu İslâm hukukunun konusunu teşkil etse de, dini her hükmün yatay olduğu kadar, Aşkın Varlığın emri olması sebebiyle dikey bir boyutu da bulunmaktadır. Bu noktada dinî hükümler salt hukukî hükümlerden ayrılmakta, her dini hükmün dünyevî neticeleri yanında uhrevî sonuçları da olduğu için bağlayıcılık gücü artmaktadır. Ayrıca uhrevî kelimesi öncelikli olarak cennet ve cehennemi, daha genel anlamda ahirette ceza veya mükafat görmeyi çağrıştırsa da bu ikisinin ötesinde olan üst bir hale, İlâhi hoşnutluğa mazhar olmak, günlük kullanımdaki ifadesiyle "Allah rızası"na ulaşmak da bir mümin için en çok arzu edilen uhrevî sonuçtur. Bu sebepledir ki, dinî prensiplere uyma noktasında müminde içsel bir itici güç vardır.
Bu sebepledir ki, vahiy insanın aklını harekete geçirecek açıklamalar yaptığı gibi gönlüne de hitap etmeyi ihmal etmemiş, muhtelif emirlerin yerine getirilip getirilmemesini sadece ceza ve mükafat bağlamında değil, seven sevilen perspektifinden ele alarak açıklamıştır. İnsanın, sevgilerin en yücesinin sevgisinden, kendisini Yaratan'ın sevgisinden mahrum olma endişesi, hayır yolunda itici bir güç olarak kullanılmıştır. Bakara Sûresinde şöyle buyurulmaktadır: "Allah yolunda infak edin. Kendi ellerinizle kendinizi tehlikeye atmayın. Her türlü hareketinizde dürüst davranın. Allah dürüst davrananları sever."6
Böyle bir uluhiyyet tasavvuruna göre şekillenen insan, mülkiyetin tek ve gerçek sahibinin Rabbi olduğu şuuru ve de Allah'ın yeryüzünde halifesi kılındığı bilinciyle adaleti hakim kılma çabası içinde olmalı ve kendi tasarrufuna verilen malı bir emanetçi psikolojisiyle insanlar arasında adaletle dağıtmalıdır.7
Bu psikoloji içindeki mümin elbette mal sahibi oldum diye böbürlenmeyecek ve kendini üstün görmeyecektir. Nitekim Kur'ân-ı Kerîm'de mal ve evlatlarla övünmek kafirlerin özellikleri olarak vurgulanmış ve kınanmıştır. Bu konuda Kârun tipi örnek olarak verilmiştir. Tasarrufu altındaki malı kendi yüceliğinden sanarak şımaran Kârun sonunda helak olmuştur.8 Yine vahiy bize bahçe sahibi zenginlerin ibret verici hikayesini nakletmiştir. Onlar yoksullara yardım edebilecek durumda oldukları halde bundan kaçınmış ve yanlarına hiçbir fakir sokulmasın diye erkenden yola çıkmışlardır. Ancak onlar İlâhi azaba maruz kalarak bahçelerinin helak edilmesiyle cezalandırılmışlardır.9 Çünkü onlar ellerindeki malın aslında bir imtihan vesilesi olduğunu unutmuş,10 gurura kapılmış, adeta kendilerini Allah'tan müstağni görmüş ve bu sebeple de cezalandırılmışlardır.
İnsanın mala olan düşkünlüğü, bu noktadaki zaafları Kur'ân-ı Kerîm tarafından insanın dikkatini çekecek bir üslupla ele alınmıştır. Üstelik nüzul sırasına göre Kur'ân-ı Kerîm okunduğunda görüleceği üzere daha vahyin başlangıç döneminde yardımlaşma, malını İlahi rızayı kazanma niyetiyle infak etmenin/harcamanın gerekliliği ve önemi üzerinde durulmuştur. Bununla da yetinilmeyip infakın nasıl olması gerektiğine dair temel prensipler zikredilmiştir. İlk inen sûrelerde "yapılan iyiliğin çok görülerek başa kakılmaması emredilmiş, yoksulu doyurmamak cehennemliklerin sıfatları arasında zikredilmiştir.11 Yine ilk inen sureler içinde namaz kılmakla birlikte zekat verilmesi de emredilen hususlar arasındadır.12 Miktarı ve sınırları belirlenmiş bir şekildeki zekatın Medine döneminde farz olduğu bilinmektedir. Ancak daha vahyî aydınlanmanın başlangıç dönemlerinde, kişinin kendinden yüce bir varlığa gönülden boyun eğişi anlamına gelen namaz ibadetiyle birlikte insana sürekli maddi yardımlarda bulunulmasının emredilmesi ve bunun kişinin arınması olarak adlandırılması üzerinde düşünülmelidir. Kur'an'da bu vurgu muhtelif şekillerde tekrarlanmaktadır. Yine ilk surelerden biri olan el-Leyl sûresinde, "Kim cimrilik eder, kendini müstağni sayar, en güzeli de yalanlarsa, biz de onu en zora hazırlarız. Düştüğü zaman da malı kendisine hiç fayda vermez."13 hitabıyla insanlar çarpıcı bir üslupla uyarılmıştır. Yine başlangıç dönemi diyebileceğimiz bir aşamada, âyetlerde dikkat çekecek bir şekilde yetime ikram etmemek eleştirildiği gibi, sadece yoksula yedirmemek değil, yoksulu yedirmeye teşvik etmemek de kınanmıştır.14 İnananlara yetimi ezmemeleri, el açıp isteyenleri azarlamamaları emredilmiştir.15
Bu konudaki bütün naslar birlikte düşünüldüğünde çok açık bir biçimde toplumun bir kesimi sefalet ve fakirlik içinde yüzerken, diğer kesiminin sefahat alemlerinde gönül eğlendirmesinin, İslâm'ın öngördüğü itikâdi ve ahlakî prensiplerle çeliştiği görülür. Üstelik Kur'ân-ı Kerîm infâkı Müslümanların özelliği olarak vurgularken bunun aksi olan isrâfı yasaklamaktadır. Hatta naslarda Yaratan ile yaratılan arasındaki sevgi bağına dikkat çekilerek Allah'ın müsrifleri sevmediği beyan olunmaktadır.16 Kur'ân'da bu durum şu ifadelerle zikredilmektedir: "Bir de akrabaya, yoksula, yolcuya hakkını ver. Gereksiz yere saçıp savurma. Zira böylesine saçıp savuranlar, şeytanların dostlarıdır."17 Bir başka âyette ise müminler israf karşısındaki durumları açısından tanımlanmaktadır: "Harcadıklarında ne israf, ne de cimrilik ederler, ikisi arasında bir yol tutarlar."18 Ancak burada vurgulamak gerekir ki, Allah infak sorumluluğunu sadece zenginlerin omuzlarına yüklemez. Zekat ve fitre sadece zenginlerin üzerine bir vecibe olmasına rağmen infak bütün inananlara yönelik bir emirdir. Çünkü Kur'an müminlerin varlıkta ve yoklukta infak ettiklerinden bahseder. Birinci âyette Allah önce yardımlaşmayı emrediyor, akabinde israfı şiddetli bir üslupla men ediyor. Bu durum infak etmek, yani İlahi rızayı kazanmak için yakınlardan başlayarak yardımlaşma ile; israf etmek, saçıp savurmak arasında ters bir orantı olduğunu gösterir. Daha açık bir ifade ile yapılan her israf, infaka mani olur, verilen her sadaka ise israfı önler. Dolayısıyla müsrif kendine zarar vermekle kalmamakta, aslında fakirin rızkına da bir manada tecavüz etmektedir.
Kur'ân-ı Kerîm terminolojisiyle insanın "birr"e, iyiliğe ulaşabilmesi için yapması gerekenler arasında malını infâk etme zikredilmiş ve hatta bu harcamanın yüzlerin buruşturulmadan bakılamadığı mallardan değil de aksine sevilen şeylerden olmasının önemine dikkat çekilmiştir.19 Kur'ân hayrın, iyiliğin kemal noktası olan "birr"e erebilmek için iman edip ve sahip olunan mallardan yakınlara yetimlere, yoksullara, yolda kalmışlara, isteyenlere ve kölelere "Allah sevgisiyle vermeyi", farklı bir yoruma göre, "sevdiği şeylerden harcamayı" şart koşar.20
Özetle, Kur'an'ın tanımladığı ideal mümin tipinde infak her zaman önemli bir unsur olarak zikredilmektedir.21 Vahyî bildirimlere göre infak müminlerin temel özelliklerinden biridir. Muhtelif âyetlerde iman edenlerin, mallarını gizli ve aşikar Allah rızası için harcadıkları (infak ettikleri) zikredilir. Bunun akabinde de mallarını Allah yolunda infak etmeyen, altın ve gümüşü hırsla biriktiren inkarcıların cehenneme atılacağı beyan olunur. Yardım etmek, malını ihtiyaç sahipleriyle paylaşmak müminlerin özelliği olarak vurgulanırken; malı yığmak, biriktirmek kafirlerin özelliği olarak zikredilmektedir. Üstelik mal biriktirenlere nasıl azap olunacağı anlatılarak insanoğlu uyarılmaktadır.22
Sonuç
Kur'an tarafından belirlenen inanç esaslarını kabul etmek sadece sözlü bazı ilkeleri dile getirmek değildir. İslâm'ın en temel ilkesi olan tevhidin gerek kendisine inanan, gerek ona inananlar tarafından oluşturulan toplumsal hayat üzerinde derin etkileri vardır. Zira din, sadece ölüm ötesi aleme ilişkin ve onunla bağlantılı olan değerler sistemi değil, bilakis bütün insanları mutlu edecek toplumsal bir yapıyı tesis etme gayesi olan ilâhi bir nizamdır.
Halbuki bugün dinin bu boyutu ihmal edilmekte, sanki dinî hayat belirli ibadetleri yerine getirmekten ibaret görülmektedir. Salt Allah'a kulluğun göstergesi olması açısından ritüellerin dinî hayattaki yerini göz ardı etmek mümkün olmamakla birlikte; O'nu bunlarla sınırlı görmek de mümkün değildir. Özellikle namaz ibadeti ile birlikte zekatın ve infakın zikredilmiş olması İslâm'ın sosyal adalete verdiği önemi göstermektedir.
Netice olarak, kişinin malını muhtaç olanlarla paylaşması ile iman değeri arasında apaçık bir irtibat olduğunu söylemek yanlış bir çıkarım değildir. "Gerçek inanış, insanları hayırlı işler işlemeye teşvik eden en güçlü saik görevini görmelidir; yoksa o inanış sahih değildir."23 Zira İslâm iman anlayışı insan hayatı üzerinde tesiri olmayan sözlü bir tasdikten ibaret değildir. İman ile insanın yapıp etmeleri arasında daima sıkı bir ilişki vardır.
O sebepledir ki, insanlar en az namaz kılmak, hacca gitmek gibi ibadetlerin farziyetine inandıkları kadar, dünyayı imar etmekle ve tabii mallarını fakirlerle paylaşmakla, işçisine geçinebilecek ücreti vermekle, yakınlarından başlayarak diğer insanların da ihtiyaçlarını gidermekle de yükümlü olduklarının bilincine varmalıdırlar.
***

Öz
Makalede tevhit ilkesinden hareketle İslâm'da yoksulluğun önünü kesme fonksiyonu taşıyan infak üzerinde durulmuştur. Bu çerçevede konu mülkün yegane ve mutlak sahibi olan Allah inancıyla bağlantılı olarak ele alınmış, dolayısıyla vahiyle şekillenen insanın, mülkün tek ve gerçek sahibinin Rabbi olduğu şuuru; ama kendisinin de yeryüzünde Allah'ın halifesi olduğu bilinciyle adaleti hakim kılma çabası içinde olması gerektiği açıklanmış; kendi tasarrufuna verilen malı ihtiyaç sahipleriyle paylaşmanın imanın ve dindarlığın önemli bir işareti olduğu vurgulanmıştır.

Anahtar Kelimeler: İman, İnfak, İsraf, Adalet

Abstract
The aim of this article is to discuss the problem of poverty from the perspective of unity of God, and to present some solutions for it referring to spending in the way of God (infak). In doing so, I will analyze the idea of God in the Qur'an in connection with the subject-matter, and then I will show the results of this understanding of God in the individual and social life.
Consequently, I will suggest that for the real believer it is necessary to do justice and will subsequently notice that for being good Muslim it is necessary to share the property given by God with poor people.
Keywords: Faith, İnfak (Spending in the way of God), Waste, Justice, Charity
Dipnotlar
1. eş-Şûra 42/49.
2. el-Mâide 5/ 17, 18, 40.
3. el-Fâtır 35/3.
4. el-Fâtır 35/15; Muhammed 47/38.
5. Süleyman Uludağ "Fakr" md., Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, XII, 133.
6. el-Bakara, 2/195.
7. el-Hadîd,57/7.
8. el-Kasas, 28/78-81.
9. el-Kalem, 68/21-28.
10. et-Tegâbün, 64/15.
11. el-Müdessir, 74/6,44
12. el-Müzemmil, 73/20; el-Â'la, 87/14; el-Leyl, 92/18.
13. el-Leyl 92/8-11.
14. el-Fecr 89/17-20; el-Mâûn 107/1-3.
15. ed-Dûha 93/9.
16. el-En'âm 6/141; el-Â'raf 7/31.
17. el-İsrâ 17/26-27.
18. el-Furkân 25/67.
19. Âl-i İmrân 3/92.
20. el-Bakara 2/177.
21. el-Enfâl 8/3-4.
22. et-Tevbe 9/34-35.
23. Toshihiko Izutsu, Kur'an'da Dinî ve Ahlâkî Kavramlar (trc. Selâhattin Ayaz), İstanbul 1991, s. 246.

_________________

Bir hayatki Sonu cennettir.Sıkıntıdan ne çıkar?
Bir Hayat ki Sonu Cehennemdir.Rahatından ne çıkar?

Yaşamanın sırlarını bileydin ölümün sırlarını da çözerdin. Bugün aklın var, bir şey bildiğin yok.

Yarın akılsız
neyi bileceksin?

Sayfa başına dön Aşağa gitmek
Kullanıcı profilini gör
 
Tevhide İman ve İnfak
Önceki başlık Sonraki başlık Sayfa başına dön 
1 sayfadaki 1 sayfası

Bu forumun müsaadesi var:Bu forumdaki mesajlara cevap veremezsiniz
İlim Dünyamıza Hoşgeldiniz.. ßiร๓illคђiггคђ๓คภiггคђi๓ ..νυѕℓαтıм özℓємiм∂iя.. :: ♥✿•*¨`*•✿♥ ♥✿•*¨`*•✿♥...::::iSLAM::::....♥✿•*¨`*•✿♥ ♥✿•*¨`*•✿♥. :: iรlค๓i ђคyคt tคгzı-
Buraya geçin: